Bài thơ Tiếng gà trưa (Xuân Quỳnh) - Phân tích tác giả tác phẩm

Trong dòng thơ kháng chiến, bài thơ "Tiếng gà trưa" của Xuân Quỳnh nổi bật bởi sự kết hợp độc đáo giữa cảm xúc gia đình và lý tưởng chiến đấu. Những ký ức tuổi thơ hiện về từ tiếng gà như mạch nguồn nuôi dưỡng tâm hồn người lính. Nội dung bài thơ Tiếng gà trưa Tiếng gà trưa Trên đường hành quân xaDừng chân bên xóm nhỏTiếng gà ai nhảy ổ:“Cục… cục tác cục ta”Nghe xao động nắng trưaNghe bàn chân đỡ mỏiNghe gọi về tuổi thơ Tiếng gà trưaỔ rơm hồng những trứngNày con gà mái mơKhắp mình hoa đốm trắngNày con gà mái vàngLông óng như màu nắng Tiếng gà trưaCó tiếng bà vẫn mắng:– Gà đẻ mà mày nhìnRồi sau này lang mặt!Cháu về lấy gương soiLòng dại thơ lo lắng Tiếng gà trưaTay bà khum soi trứngDành từng quả chắt chiuCho con gà mái ấp Cứ hàng năm hàng nămKhi gió mùa đông tớiBà lo đàn gà toiMong trời đừng sương muốiĐể cuối năm bán gàCháu được quần áo mớiÔi cái quần chéo goỐng rộng dài quét đấtCái áo cánh chúc bâuĐi qua nghe sột soạt Tiếng gà trưaMang bao nhiêu hạnh phúcĐêm cháu về nằm mơGiấc ngủ hồng sắc trứng Cháu chiến đấu hôm nayVì lòng yêu Tổ quốcVì xóm làng thân thuộcBà ơi, cũng vì bàVì tiếng gà cục tácỔ trứng hồng tuổi thơ 2-7-1965 Bài thơ Tiếng gà trưa vẽ nên bức tranh thanh bình Đôi nét về tác giả Xuân Quỳnh - Xuân Quỳnh (1942-1988), quê ở làng La Khê, ven thị xã Hà Đông, tỉnh Hà Tây (nay thuộc Hà Nội) - Bà là nữ nhà thơ xuất sắc trong nền thơ hiện đại Việt Nam - Năm 2017, Xuân Quỳnh được Nhà nước tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật - Đặc điểm thơ Xuân Quỳnh: Thơ Xuân Quỳnh thường viết về những tình cảm gần gũi, bình dị trong đời sống gia đình và cuộc sống thường ngày, biểu lộ những rung cảm và khát vọng của một trái tim phụ nữ chân thành, tha thiết và đằm thắm. Tác giả Xuân Quỳnh để lại nhiều tác phẩm bất hủ Đôi nét về tác phẩm Tiếng gà trưa Hoàn cảnh ra đời Bài thơ được viết trong thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống đế quốc Mĩ, in lần đầu trong tập “Hoa dọc chiến hào” (1968) của Xuân Quỳnh Bố cục (3 phần) - Phần 1 (khổ 1): Tiếng gà trưa trên đường hành quân - Phần 2 (5 khổ thơ tiếp theo): Tiếng gà trưa gợi những kỉ niệm thời thơ ấu - Phần 3 (2 khổ còn lại): Tiếng gà trưa gợi những suy tư Giá trị nội dung Tiếng gà trưa đã gọi về những kỉ niệm đẹp đẽ của tuổi thơ và tình bà cháu. Tình cảm gia đình đã làm sâu sắc thêm tình quê hương đất nước Giá trị nghệ thuật - Thể thơ 5 chữ tạo nên cách diễn đạt tình cảm tự nhiên - Hình ảnh thơ bình dị, chân thực - Sử dụng điệp từ >>> Tham khảo thêm: Bài thơ Mẹ và quả (Nguyễn Khoa Điềm) - Phân tích tác giả tác phẩm Dàn ý phân tích tác phẩm Tiếng gà trưa Mở bài - Giới thiệu khái quát về tác giả Xuân Quỳnh (những nét chính về cuộc đời, sự nghiệp sáng tác, đặc điểm thơ Xuân Quỳnh…) - Giới thiệu về bài thơ “Tiếng gà trưa” (hoàn cảnh ra đời, xuất xứ, khái quát giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật…) Thân bài Tiếng gà trưa trên đường hành quân - Hoàn cảnh: trên đường hành quân xa, dừng chân bên xóm nhỏ - Âm thanh tiếng gà trưa: “Cục…cục tác cục ta” ⇒ Âm thanh tự nhiên, chân thực - Nghệ thuật điệp từ, ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: + Nghe xao động nắng trưa + Nghe bàn chân đỡ mỏi + Nghe gọi về tuổi thơ ⇒ Tiếng gà trưa gọi về kỉ niệm tuổi thơ, tình cảm xóm làng và xua tan những vất vả, mệt nhọc trên đường hành quân. Tiếng gà trưa gợi lại những kỉ niệm thời thơ ấu a) Những kỉ niệm tuổi thơ - Hình ảnh con gà mái mơ, mái vàng và ổ trứng hồng đẹp như tranh - Kỉ niệm: tò mò xem gà đẻ bị bà mắng - Hình ảnh bà đầy yêu thương, chắt chiu, dành dụm từng quả trứng cho cháu - Niềm vui và mong ước nhỏ bé của tuổi thơ: được quần áo mới ⇒ Những kỉ niệm tuổi thơ bình dị, gần gũi, hồn nhiên không thể nào quên của gia đình làng quê Việt Nam. b) Hình ảnh người bà và tình bà cháu - Bà mắng: “Gà đẻ…mặt” ⇒ Lời mắng xuất phát từ tình yêu thương, sự quan tâm, chăm sóc của bà dành cho cháu - Bà chắt chiu trong cảnh nghèo khó, dành trọn vẹn tình yêu thương, sự chăm lo cho cháu: “Tay bà khum soi trứng … Cháu được quần áo mới” ⇒ Tình bà cháu thật sâu nặng, thắm thiết, bà chắt chiu, chăm lo, quan tâm cho cháu, cháu luôn yêu thương, kính trọng bà Tiếng gà trưa gợi những suy tư - Tiếng gà trưa mang đến hạnh phúc vì nó làm thức dậy biết bao tình cảm cao đẹp: tình bà cháu, tình xóm làng, tình cảm gia đình… Niềm hạnh phúc ấy đem vào giấc ngủ hồng sắc trứng - Nghệ thuật điệp từ và điệp cấu trúc (vì lòng yêu Tổ quốc, vì xóm làng thân thuộc, vì bà…): qua đó, nhấn mạnh mục đích chiến đấu vừa cao cả và thiêng liêng nhưng cũng hết sức bình dị, cụ thể - Tình cảm gia đình, quê hương đã làm sâu sắc thêm tình yêu Tổ quốc Kết bài - Khái quát giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ: + Nội dung: Tiếng gà trưa đã gọi về những kỉ niệm đẹp đẽ của tuổi thơ và tình bà cháu. Tình cảm gia đình đã làm sâu sắc thêm tình quê hương đất nước + Nghệ thuật: thể thơ 5 chữ, điệp ngữ, hình ảnh thơ bình dị, gần gũi… - Cảm nghĩ của bản thân về tình bà cháu >>> Tham khảo thêm: Bài thơ Chiều hôm nhớ nhà (Bà Huyện Thanh Quan) - Phân tích tác giả tác phẩm Qua bài thơ "Tiếng gà trưa", Xuân Quỳnh đã dựng nên một không gian đầy xúc cảm, nơi tình bà cháu hòa quyện cùng lý tưởng sống. Đó là sợi dây vô hình nâng đỡ con người trong những tháng năm kháng chiến gian khổ.