Bài thơ Bếp lửa (Bằng Việt) - Phân tích tác giả tác phẩm

Trong dòng chảy thơ ca Việt Nam hiện đại, “Bếp lửa” của Bằng Việt là một tiếng lòng trong trẻo và xúc động. Hình ảnh ngọn lửa không chỉ gợi nhắc về tuổi thơ mà còn gói trọn tình bà, tình thân ấm áp vượt mọi khoảng cách thời gian. Nội dung bài thơ Bếp lửa Bếp lửa Một bếp lửa chờn vờn sương sớmMột bếp lửa ấp iu nồng đượmCháu thương bà biết mấy nắng mưa. Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khóiNăm ấy là năm đói mòn đói mỏi,Bố đi đánh xe, khô rạc ngựa gầy,Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháuNghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay! Tám năm ròng, cháu cùng bà nhóm lửaTu hú kêu trên những cánh đồng xaKhi tu hú kêu, bà còn nhớ không bà?Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế.Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế!Mẹ cùng cha công tác bận không về,Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe,Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học,Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc,Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà,Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa? Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụiHàng xóm bốn bên trở về lầm lụiĐỡ đần bà dựng lại túp lều tranhVẫn vững lòng, bà dặn cháu đinh ninh:“Bố ở chiến khu, bố còn việc bố,Mày có viết thư chớ kể này kể nọ,Cứ bảo nhà vẫn được bình yên!” Rồi sớm rồi chiều, lại bếp lửa bà nhen,Một ngọn lửa, lòng bà luôn ủ sẵn,Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng… Lận đận đời bà biết mấy nắng mưaMấy chục năm rồi, đến tận bây giờBà vẫn giữ thói quen dậy sớmNhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm,Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi,Nhóm niềm xôi gạo mới, sẻ chung vui,Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ…Ôi kỳ lạ và thiêng liêng - bếp lửa! Giờ cháu đã đi xa. Có ngọn khói trăm tàu,Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả,Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở- Sớm mai này, bà nhóm bếp lên chưa? Bài thơ “Bếp lửa” gợi lại những kỉ niệm đầy xúc động về người bà cũng như tình bà cháu Đôi nét về tác giả Bằng Việt - Bằng Việt tên khai sinh là Nguyễn Việt Bằng, sinh năm 1941, quê ở huyện Thạch Thất, tỉnh Hà Tây (nay thuộc Hà Nội). - Ông bắt đầu sáng tác thơ từ đầu những năm 60 và thuộc thế hệ nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mỹ. - Hiện nay, ông là Chủ tịch Hội liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà Nội. - Một số tác phẩm như: Tập thơ Hương cây - Bếp lửa, (1968, 2005), đồng tác giả với Lưu Quang Vũ. Đường Trường Sơn, cảnh và người (ký sự thơ, 1972 - 1973) Đất sau mưa (1977) Khoảng cách giữa lời (1984) Cát sáng (1985), in chung với nhà thơ Vũ Quần Phương Tập thơ Bếp lửa - Khoảng trời (1986) Phía nửa mặt trăng chìm (1995) Tập thơ Ném câu thơ vào gió (2001) Tập thơ Nheo mắt nhìn vào gió (2008) Tập thơ Hoa tường vi (tập thơ, 7 - 2018)... Bằng Việt tên khai sinh là Nguyễn Việt Bằng quê ở huyện Thạch Thất, tỉnh Hà Tây Vài nét về tác phẩm Bếp lửa Hoàn cảnh sáng tác - Bài thơ được sáng tác năm 1963, khi tác giả đang là sinh viên học ngành Luật ở nước ngoài. - Bài thơ được đưa vào tập “Hương cây - Bếp lửa” (1968). Đây là tập thơ đầu tay của Bằng Việt và Lưu Quang Vũ. Bố cục Gồm 4 phần: Phần 1: Khổ thơ đầu. Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn cho dòng hồi tưởng về bà. Phần 2: Từ “Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói” đến “Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng”. Những kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà gắn với hình ảnh bếp lửa. Phần 3. Tiếp theo đến “Ôi kỳ lạ và thiêng liêng - bếp lửa!”. Suy ngẫm về cuộc đời người bà. Phần 4. Còn lại. Thực tại cuộc sống của người cháu. Thể thơ Bài thơ “Bếp lửa” được sáng tác theo thể thơ tự do. Phương thức biểu đạt Kết hợp giữa tự sự (kể lại những kỉ niệm tuổi thơ bên người bà), miêu tả (tả hình ảnh bếp lửa, những năm đói kém và hình ảnh vất vả của bà), biểu cảm (tình cảm của cháu dành cho bà). Mạch cảm xúc Mạch cảm xúc của bài thơ xuất phát từ hình ảnh bếp lửa gợi ra những kỉ niệm về những năm tháng sống cùng người bà. Từ những kỉ niệm, người cháu suy ngẫm về cuộc đời bà, bộc lộ tình yêu thương dành cho bà. Mạch cảm xúc theo dòng thời gian từ quá khứ đến hiện tại, từ đó khẳng định tình yêu thương, kính trọng dành cho người bà mãi không thay đổi. Ý nghĩa nhan đề “Bếp lửa” vốn là một sự vật rất quen thuộc ở làng quê Việt Nam. Trong bài thơ, hình ảnh “bếp lửa” được tác giả sử dụng trước hết mang ý nghĩa tả thực, là hình ảnh bếp lửa của bà, gắn bó với bà khi còn nhỏ. Nhưng ngoài ra, hình ảnh "bếp lửa" còn mang ý nghĩa biểu tượng cho tình cảm bà cháu thiêng liêng. Bếp lửa đã gợi lại những kỉ niệm về người bà trong những năm tháng tuổi thơ. Bếp lửa cũng đã nhen lên ngọn lửa của sức sống, của niềm tin, của ước mơ và tình yêu thương. Ý nghĩa hình ảnh bếp lửa - Hình ảnh bếp lửa là hình ảnh trung tâm, được nhắc lại mười lần trong bài thơ: Một bếp lửa chờn vờn sương sớm Một bếp lửa ấp iu nồng đượm Tám năm ròng, cháu cùng bà nhóm lửa Rồi sớm rồi chiều, lại bếp lửa bà nhen, Một ngọn lửa, lòng bà luôn ủ sẵn, Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng… Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc, Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm, Ôi kỳ lạ và thiêng liêng - bếp lửa! Sớm mai này, bà nhóm bếp lên chưa? - Khi nhớ về hình ảnh bếp lửa, người cháu người cháu lại nhớ đến bà, và ngược lại, khi nhớ về bà là nhớ ngay đến hình ảnh bếp lửa bởi đó là hình ảnh gắn bó gắn liền với bà trong suốt những năm tháng tuổi thơ được sống bên bà. - Hình ảnh “bếp lửa” tượng trưng cho tình cảm bà cháu thiêng liêng. - Tác giả viết “Ôi kì lạ và thiêng liêng - bếp lửa”: câu thơ như một tiếng reo vang - chỉ với bếp lửa mà làm nên biết bao điều kỳ diệu, đó chính là nhờ có đôi bàn tay của bà. - Ý nghĩa của hình ảnh bếp lửa: Bếp lửa đã gợi lại những kỉ niệm về người bà trong những năm tháng tuổi thơ. Bếp lửa đã gợi những suy ngẫm, tình cảm dành cho người bà. Bếp lửa đã nhóm lên ngọn lửa của sức sống, của niềm tin, của ước mơ và tình yêu thương. * Cảm nhận hình ảnh Bếp lửa: Hình ảnh bếp lửa trong bài thơ cùng tên của nhà thơ Bằng Việt chứa đựng nhiều ý nghĩa. Trước hết, bếp lửa vốn là một sự vật rất quen thuộc ở làng quê Việt Nam. Bếp lửa của bà, của mẹ đã đi vào những lời thơ, câu hát… Còn trong bài thơ, bếp lửa gắn bó với tuổi thơ sống với bà của người cháu, thể hiện tình cảm tha thiết, nồng ấm. Bếp lửa đã gợi lại những kỉ niệm về người bà trong những năm tháng tuổi thơ. Hình ảnh này đã gợi những suy ngẫm, tình cảm dành cho người bà. Cuối cùng, bếp lửa đã nhóm lên ngọn lửa của sức sống, của niềm tin, của ước mơ và tình yêu thương. Nội dung Bài thơ “Bếp lửa” đã gợi lại những kỉ niệm đầy xúc động về người bà cũng như tình bà cháu. Đồng thời tác giả còn thể hiện lòng kính yêu trân trọng và biết ơn của người cháu đối với bà hay cũng chính là đối với quê hương, gia đình, đất nước. Nghệ thuật Giọng thơ chân thành, tha thiết. Kết hợp nhuần nhuyễn giữa biểu cảm và miêu tả, tự sự và bình luận. Hình ảnh gần gũi, quen thuộc và giản dị… Mở bài và kết bài - Mở bài: Bằng Việt thuộc thế hệ nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mỹ. Một trong những tác phẩm tiêu biểu của ông có thể kể đến Bếp lửa, được sáng tác năm 1963, khi tác giả đang là sinh viên học ngành Luật ở nước ngoài. Bài thơ gửi gắm những thông điệp giá trị. - Kết bài: Bếp lửa của Bằng Việt đã gợi lại những kỉ niệm đầy xúc động về người bà cũng như tình bà cháu. Đồng thời nhà thơ cũng hiện lòng kính yêu trân trọng và biết ơn của người cháu đối với bà hay cũng chính là đối với quê hương, gia đình, đất nước. Bài thơ mang đậm phong cách sáng tác của Bằng Việt. Dàn ý phân tích Bếp lửa Mở bài Giới thiệu về nhà thơ Bằng Việt, bài thơ Bếp lửa. Thân bài Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn cho dòng hồi tưởng về bà - Hình ảnh bếp lửa gợi sự hy sinh, vất vả: “chờn vờn sương sớm”, “ấp iu nồng đượm” mang cảm giác về một ngọn lửa bập bùng ẩn hiện trong làn sương sớm bởi đôi tay khéo léo, tấm lòng ấm áp của người bà. - Điệp ngữ “một bếp lửa”: nhấn mạnh vào hình ảnh trung tâm của bài thơ, khơi gợi nguồn cảm xúc cho tác giả nhớ về bà. - Chữ “thương”: bộc lộ một tình cảm quý mến, yêu thương của người cháu với những sự hy sinh, tần tảo của bà. Những kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà gắn với hình ảnh bếp lửa - Bếp lửa gắn với một thời kỳ khó khăn của dân tộc: Khi cháu lên bốn tuổi: đã quá quen thuộc với mùi khói bếp, nhớ đến cái năm “đói mòn đói mỏi”, hình ảnh “khô rạc ngựa gầy”. Những năm tháng đói khổ mà khi nhớ về lại cảm thấy xót xa: “Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu/Nghĩ đến giờ sống mũi còn cay”. - Bếp lửa gắn với những năm tháng sống cùng bà: Tiếng tu hú kêu trên những cánh đồng xa gợi nhớ về những câu chuyện bà kể. Cuộc sống sinh hoạt thường nhật hàng: bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học. - Bếp lửa còn gắn với tình cảm của cháu: “Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc”, đó là ngọn lửa của tình yêu thương tha thiết dành cho bà. - Ngọn lửa bà nhen: chứa đựng những hy vọng, niềm tin của bà truyền cho cháu. Suy ngẫm về cuộc đời người bà - Cuộc đời bà cũng giống như biết bao người phụ nữ Việt Nam: “lận đận nắng mưa”, tần tảo và vất vả lo cho con cháu suốt đời. - Điệp từ “nhóm” kết hợp với một loạt hình ảnh: “bếp lửa ấp iu nồng đượm”: tình cảm ấm áp của bà. “niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi”: bà dạy cháu biết yêu thương “nồi xôi gạo mới sẻ chia chung vui”: bà dạy cháu biết chia sẻ “những tâm tình tuổi nhỏ”: góp phần bồi đắp tâm hồn cháu. => Từ hình ảnh bếp lửa được bà nhen nhóm mà dạy cho cháu biết bao bài học ý nghĩa trong cuộc sống. - Câu thơ cuối như một tiếng reo: “Ôi kì lạ và thiêng liêng - bếp lửa”, chỉ với “bếp lửa” thôi mà làm nên biết bao điều kỳ diệu, đó chính là nhờ có đôi bàn tay của bà. Thực tại cuộc sống của người cháu - Người cháu khi trưởng thành: được đi đến nhiều nơi, chứng kiến hình ảnh “khói trăm tàu”, “lửa trăm nhà” với niềm vui, say mê về cuộc sống hiện đại. - Nhưng vẫn không quên đi những kỉ niệm khó khăn bên người bà với “bếp lửa” chứa chan tình cảm vô bờ của bà. - Câu hỏi “Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?”: như một lời nhắc nhở bản thân phải ghi nhớ những năm tháng được sống bên bà. Kết bài Khẳng định lại giá trị của bài thơ Bếp lửa. >>> Tham khảo thêm: Bài thơ Đất Nước ( Nguyễn Khoa Điềm) - Phân tích tác giả tác phẩm Bài thơ Viếng lăng Bác (Viễn Phương) - Phân tích tác giả tác phẩm Tác phẩm “Bếp lửa” không chỉ đơn thuần là những hoài niệm tuổi thơ, mà còn là lời tri ân thiêng liêng gửi đến những người bà Việt Nam. Hình ảnh bếp lửa ấy sẽ còn cháy mãi trong tâm trí mỗi người con xa quê.