Bài thơ Bạn đến chơi nhà (Nguyễn Khuyến) - Phân tích tác giả tác phẩm

Bài thơ “Bạn đến chơi nhà” của Nguyễn Khuyến là một trong những tác phẩm nổi bật, thể hiện tình bạn thân thiết và ấm áp. Lời thơ giản dị, dễ hiểu nhưng lại mang đậm thông điệp về sự chân thành trong tình cảm bạn bè. Nội dung bài thơ Bạn đến chơi nhà Bạn đến chơi nhà Đã bấy lâu nay bác tới nhà,Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa,Ao sâu nước cả, khôn chài cá,Lá rụng đầy sân, chưa quét nhà.Đậu hết mùa, cà mới nụ,Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.Đầu trò tiếp khách, trầu không có,Bác đến chơi đây, ta với ta. Bài thơ Bạn đến chơi nhà khắc họa tình bạn trong sáng và tình cảm chân thành Đôi nét về tác giả Nguyễn Khuyến - Nguyễn Khuyến sinh năm 1835, mất năm 1909, lúc nhỏ tên là Thắng. - Quê quán: thôn Vị Hạ (làng Và), xã Yên Đổ, nay thuộc xã Trung Lương, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam. - Thuở nhỏ nhà nghèo, thông minh, học giỏi, sau đó đi thi đỗ cả 3 kỳ thi: Hương, Hội, Đình, do đó nên được gọi là Tam Nguyên Yên Đổ. - Nguyễn Khuyến làm quan khoảng mười năm, nhưng đến khi thực dân Pháp đánh chiếm xong Bắc Bộ, ông cáo quan về ở ẩn. - Nguyễn Khuyến là một nhà thơ lớn của dân tộc. Thơ ca của ông chủ yếu được sáng tác vào giai đoạn sau ngày cáo quan về ở ẩn ở Yên Đổ. Nhà thơ Nguyễn Khuyến là một nhà thơ lớn của dân tộc Đôi nét về tác phẩm Bạn đến chơi nhà Hoàn cảnh ra đời Bài thơ được sáng tác trong thời gian Nguyễn Khuyến cáo quan về ở ẩn ở Yên Đổ Bố cục (3 phần) - Phần 1 (câu đầu): Cảm xúc khi bạn tới chơi nhà - Phần 2 (6 câu thơ tiếp theo): Hoàn cảnh nhà thơ khi bạn đến chơi nhà - Phần 3 (câu cuối): Tình cảm thắm thiết của tác giả với bạn Giá trị nội dung Bài thơ ca ngợi tình bạn chân thành thắm thiết, đậm đà, mộc mạc và tràn đầy niềm vui dân dã của tác giả Giá trị nghệ thuật - Tạo tình huống bất ngờ, thú vị. - Giọng thơ chất phác, hồn nhiên, ẩn sau câu chữ là ánh mắt lấp lánh cùng nụ cười hồn hậu, ấm áp, chân tình của nhà thơ. - Sự kết hợp nhuần nhuyễn, tinh tế giữa ngôn ngữ đời thường và ngôn ngữ bác học. >>> Tham khảo thêm: Bài thơ Đoàn thuyền đánh cá (Huy Cận) - Phân tích tác giả tác phẩm Dàn ý phân tích tác phẩm Bạn đến chơi nhà Mở bài - Giới thiệu về tác giả Nguyễn Khuyến (những nét tiêu biểu về cuộc đời, sự nghiệp sáng tác…). - Giới thiệu về bài thơ “Bạn đến chơi nhà” (hoàn cảnh ra đời, khái quát giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật…). Thân bài Cảm xúc khi bạn đến chơi nhà - Cách giới thiệu giản dị, gần gũi với đời sống: + Đã bấy lâu nay: chỉ thời gian đã lâu lắm rồi + Bác tới nhà: chỉ sự việc bạn đến thăm - Giọng điệu: vồn vã, chân thành, cởi mở - Cách xưng hô: bác – một danh từ chỉ người, được dùng như đại từ, qua đó thể hiện thái độ niềm nở, thân tình, quý trọng của tác giả đối với bạn. - Hai vế câu sóng đôi như một lời reo vui, đón khách, thể hiện sự xúc động ngọt ngào. Qua đó, cho thấy mối quan hệ gần gũi, thân mật giữa chủ và khách. ⇒ Câu nhập đề tự nhiên như một lời nói mộc mạc, như một tiếng reo vui, thể hiện sự chân tình, niềm xúc động của tác giả khi bạn đến chơi nhà. Hoàn cảnh của nhà thơ khi bạn đến chơi nhà - Tác giả đã tạo ra một tình huống, một hoàn cảnh rất đặc biệt khi bạn đến chơi nhà: + Muốn ra chợ thì chợ xa + Muốn sai trẻ thì trẻ đi vắng + Muốn bắt cá thì ao sâu + Muốn đuổi gà thì vườn rộng, rào thưa + Những thực phẩm như thịt, cá, rau đậu của vườn lại chưa ăn được + Miếng trầu cũng không có ⇒ Tình huống được tạo ra có tính bông đùa, có sẵn nhưng hóa ra lại không có gì, từ đó cho thấy hoàn cảnh éo le của tác giả. - Nghệ thuật; + Nhịp thơ 3/4: tạo âm hưởng nhịp nhàng, chậm rãi, khoan thai + Phép đối chặt chẽ, lặp cấu trúc cụm từ, sử dụng tính từ, từ phủ định… ⇒ Tạo dựng một tình huống éo le đó là cách nói hài hước, phóng đại về cuộc sống thiếu thốn vật chất của tác giả, qua đó thể hiện sự hóm hỉnh, hài hước của một nhà nho thanh bạch. Tình bạn thắm thiết của tác giả - Sử dụng từ nhiều nghĩa “ta”: + Ta (1): chủ nhà – nhà thơ + Ta (2): khách – bạn - Sử dụng quan hệ từ “với” nối liền hai chữ ta, qua đó ta thấy giữa chủ và khách dường như không còn khoảng cách, tuy hai mà một, gắn bó, hòa hợp, vui vẻ, trọn vẹn ⇒ Câu thơ đã đúc kết lại giá trị của toàn bài thơ, bộc lộ tình cảm sâu sắc của nhà thơ đối với bạn, khẳng định một tình bạn đậm đà thắm thiết, trọn vẹn mà trong sáng, vượt qua mọi thử thách tầm thường. Kết bài - Khái quát giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ: + Nội dung: ca ngợi tình bạn chân thành, thắm thiết, mộc mạc của tác giả + Nghệ thuật: thể thơ thất ngôn bát cú, giọng thơ chất phác, hồn nhiên, tạo tình huống thú vị, bất ngờ, sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa ngôn ngữ bác học và ngôn ngữ đời thường… + Cảm nhận về bài thơ và liên hệ với tình bạn của bản thân >>> Tham khảo thêm: Bài thơ Đôi Dép Nguyễn Trung Kiên và triết lý sống giản dị Nguyễn Khuyến đã thành công trong việc thể hiện tình bạn qua bài thơ “Bạn đến chơi nhà”. Đó là một thông điệp về sự quý trọng những mối quan hệ chân thành và mối liên kết giữa con người với nhau. Tác phẩm vẫn vẹn nguyên giá trị đến ngày nay.