Phân tích hình tượng con sông Đà trong tác phẩm Người lái đò sông Đà của Nguyễn Tuân

Đề bài: Phân tích hình tượng con sông Đà trong tác phẩm “Người lái đò sông Đà” của Nguyễn Tuân.

Bài làm

Nguyễn Tuân là một trong những nhà văn mê xê dịch. Cũng chính vì đam mê này mà ông có dịp đi đến nhiều nơi, khám phá và trải nghiệm nhiều cảnh sắc của quê đướng đất nước. Nhờ vào chuyến đi thực tế sông Đà, hình tượng con sông Đà đã được tái hiện trong tác phẩm: “Người lái đò sông Đà” của Nguyễn Tuân.

Phân tích hình tượng con sông Đà trong tác phẩm Người lái đò sông Đà của Nguyễn Tuân
Phân tích hình tượng con sông Đà trong tác phẩm "Người lái đò sông Đà" của Nguyễn Tuân

Con sông Đà hiện lên trước hết với vẻ hung bạo và hùng vĩ. Từ hình ảnh cảnh đá bờ sông dựng vách thành, để miêu tả cái hẹp của sông Đà ở thượng nguồn, Nguyễn Tuân đã dùng tới năm cách khác nhau: “đá bờ sông, dựng vách thành, mặt sông chỗ ấy chỉ lúc đúng ngọ mới có mặt trời. Có vách đá thành chẹt lòng Sông Đà như một cái yết hầu. Đứng bên này bờ nhẹ tay ném hòn đá qua bên kia vách. Có quãng con nai con hổ đã có lần vọt từ bờ này sang bờ kia. Ngồi trong khoang đò qua quãng ấy, đang mùa hè mà cũng thấy lạnh, cảm thấy mình như đứng ở hè một cái ngõ mà ngóng vọng lên một khung cửa sổ nào trên cái tầng nhà thứ mấy nào vừa tắt phụt đèn điện”. Điều này đã chứng tỏ khả năng quan sát và trí tưởng tượng hết sức phong phú của tác giả. Nguyễn Tuân vừa đặt mình vào vị trí của người dân miền núi, lại vừa có thể giúp cho bất kì độc giả thành thị nào cũng dễ dàng hình dung về độ hẹp, độ sâu và cả cái lạnh của sống Đà ở thượng nguồn. Những cái hút nước quãng Tà Mường Vát cũng là những cái bẫy chết người thử thách bản lĩnh của mọi người lái đò trên sông Đà. Để làm sống dậy sự đáng sợ của những cái hút nước ấy, Nguyễn Tuân đã quan sát một cách tỉ mỉ và vận dụng nhiều nghệ thuật để so sánh, liên tưởng. Trước hết là cách so sánh với lĩnh vực xây dựng cầu cống: “cái hút nước giống như cái giếng bê tông để làm móng cầu”, “nước ở đây thở và kêu như cửa cống cái bị sặc”. Tác giả còn huy động cả nghệ thuật đặc tả cận cảnh và ngôn ngữ điện ảnh để hình dung một anh bạn quay phim táo tợn cố gắng tìm cách chụp ảnh vừa đẹp vừa đáng sợ những cái hút nước sông Đà.

Sông Đà không chỉ được hiện ra qua những hình ảnh mà còn là cả âm thanh. Đó là thứ âm thanh ghê sợ của nước thác sông Đà. Không chỉ miêu tả theo trình tự từ xa đến gần, nhà văn còn sử dụng nghệ thuật nhân hóa: tiếng nước “oán trách, van xin, khiêu khích, giọng gằn mà chế nhạo”. Đặc biệt, Nguyễn Tuân đã tung ra một cách so sánh độc lạ: “nó rống lên như tiếng hàng ngàn con trâu mộng… da cháy bùng bùng”. Dám lấy lửa để tả nước, dám lấy rừng để tả sông, quả là Nguyễn Tuân đã ngạo nghễ mà chơi ngông trong nghệ thuật.

Loading...

Nhưng có lẽ không đoạn viết nào, bút lực nhà văn lại dồi dào và thăng hoa như đoạn miêu tả thạch trận sông Đà: “loài thủy quái mang diện mạo và tâm địa của một thứ kẻ thù số 1”. Cả một trận địa đá đã bày sẵn, chỉ chờ đợi người lái đò sông Đà đi qua. Nhà văn đã giúp người đọc hình dung những gương mặt đá, hòn nào cũng ngỗ ngược, những bọn tướng đá, quân đá kẻ thì ngạo mạn thách thức, kẻ thì xấc xược qua một cái hất hàm đầy khiêu khích. Đá ở đây chỉ chờ trực để “ăn chết cái thuyền”, cho nên nó bày ra vô số cửa tử. Hơn thế nữa bọn chiến binh đá ấy cìn biết lợi dụng những sơ hở hoặc sự bị động của người lái đò đê khuất phục họ.

Nếu vẻ đẹp hùng vĩ và tính cách hung bạo của sông Đà gắn với nét phong cách rất riêng của Nguyễn Tuân thì người đọc cũng không khỏi ngỡ ngàng với nét thơ mộng, trữ tình của con sông hùng vĩ. Lời văn Nguyễn Tuân bỗng nhiên đổi vẻ, bồng bềnh cùng mây trời Tây Bắc. Đây là đoạn văn đạt tới vẻ đẹp giàu chất thơ. Sông Đà mang vẻ đẹp của một giai nhân hay tiên nữ giáng trần lại mang tình cảm và tâm trạng của một cố nhân.

Với cái nhìn của một nghệ sĩ, toàn bộ vẻ đẹp thơ mộng của sông Đà được hiện ra trong lời văn của Nguyễn Tuân. Đó là hình ảnh con sông Đà như “cái dây thừng ngoằn nghoèo vắt vẻo giữa đại dương đá mênh mông”. Đó là sắc nước ngọc bích của sông Đà về mùa xuân và màu đỏ lừ lừ như da mặt người say rượu vào mùa thu. Nhà văn có những câu văn lãng mạn bậc nhất trong tuyệt bút này cũng chính là vẻ đẹp của con sông Đà trữ tình: “con sông Đà tuôn dài tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu tóc, chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban hoa gạo tháng hai và cuồn cuộn mù khói núi Mèo đốt nương xuân”. Đặc biệt, cảnh vật hai bên sông Đà cũng như có mối giao cảm lạ thường với tác giả: ““Thuyền tôi trôi trên sông Đà. Cảnh ven sông ở đây lặng tờ. Hình như từ thời Lí đời Trần đời Lê, quãng sông này cũng lặng tờ đến thế mà thôi. Thuyền tôi trôi qua một nương ngô nhú lên mấy lá ngô non đầu mùa. Mà tịnh không một bóng người. Cỏ gianh đồi núi đang ra nhưng nõn búp. Một đàn hươu cúi đầu ngốn búp cỏ gianh đẫm sương đêm. Bờ sông hoang dại như một bờ tiền sử. Bờ sông hồn nhiên như một nỗi niềm cổ tích tuổi xưa”. Không ở đâu mà văn Nguyễn Tuân lại êm ả, trong trẻo đến mát lành như vậy.

Hình tượng con sông Đà với vẻ đẹp hung hạo nhưng cũng không kém phần trữ tình đã để lại ấn tượng mạnh mẽ cho người đọc. Cũng từ đó, càng thể hiện tài năng của ngòi bút tài hoa Nguyễn Tuân.

Nhẫn Đông

Dánh giá bài viết

Ứng dụng VĂN MẪU TỔNG HỢP trên điện thoại với hơn 30k bài văn mẫu hay nhất, giải bài tập SGK, soạn văn đầy đủ chi tiết. Hãy tải App ngay để chúng tôi phục vụ bạn tốt hơn nhé!

Nếu thấy bài viết hay, hãy động viên và chia sẻ ban biên tập! Các bình luận không phù hợp sẽ bị cấm bình luận vĩnh viễn.

Loading...

Từ khóa từ Google:

  • hình tượng con sông đà